Terug naar nieuws

Wat zijn de oorzaken van huiselijk geweld?

Geplaatst op 12 sep 2018

Jaarlijks zijn er in Nederland een miljoen mensen slachtoffer van huiselijk geweld. Tussen de 200.000 en 230.000 mensen krijgen te maken met ernstige of herhalende vormen van geweld binnen huiselijke kring. Het is lastig om de precieze oorzaken hiervan te noemen. Dit heeft er ook mee te maken dat huiselijk geweld een breed begrip is. Overigens zijn er wel een aantal wetenschappelijke theorieën die antwoord zouden moeten geven op de vraag “wat zijn de oorzaken van huiselijk geweld?”. Deze gaan met name in op de psychologische oorzaken van huiselijk geweld. 

Wat zijn de oorzaken van huiselijk geweld: vijf theorieën

De onderstaande theorieën zijn wetenschappelijke verklaringen voor huiselijk geweld. De man speelt hierin vaak de hoofdrol. Ondanks dat vrouwen ook geweldplegers kunnen zijn in een huiselijke situatie, is hier nog maar weinig over bekend. Er bestaat daarnaast ook onenigheid over de onder wetenschappers. Het doel van de theorieën is om meer vat te krijgen op de geweldproblematiek en hiermee de doeltreffendheid van hulpverlening te vergroten.

1. Gebrek aan sociale en materiële status

Volgens theoretici zou geweld vaker voorkomen in lagere sociale klassen dan in hogere sociale klassen. Het gebrek aan sociale en economische middelen leidt tot een continu gevoel van stress. Mannen met een lagere sociale status zullen vanuit hun frustratie toch hun dominantie willen uiten. Dit doen zij tegenover hun partner en hierbij wordt vaak naar geweld gegrepen.

2. Geweld wordt van generatie tot generatie overgedragen

Wanneer kinderen van jongs af aan al te maken krijgen met geweld binnen huiselijke kring, zullen zij dit sneller normaal gaan vinden. Geweld wordt gezien als middel om een discussie te ‘winnen’. Op latere leeftijd zullen zij dit gedrag imiteren van hun ‘rolmodellen’, ofwel hun ouders.

Er zijn wetenschappers met kritiek op deze theorie. Het komt namelijk geregeld voor dat kinderen zich juist gaan afkeren van het geweld dat ze bij hun ouders zien en daarbij ook tegen de geweldpleger.

Wat zijn de oorzaken van huiselijk geweld?Fotografie: CEHD Vision 2020

 3. Geweld komt voort uit medisch-fysiologische stoornissen

Volgens deze theorie is huiselijk geweld een gevolg van neurologische stoornissen. Dat wil zeggen dat binnen het gedeelte in de hersenen dat verantwoordelijk is voor emoties, zich storingen voordoen. Deze storingen hebben periodes van razernij als gevolg. De geweldpleger verliest de controle en gaat vervolgens over tot geweld.

Ook op deze theorie heerst kritiek. Het is namelijk vaak zo bij huiselijk geweld, dat het geweld zich alleen maar afspeelt binnen de intieme sfeer. Geregeld blijkt de mishandelaar plots te stoppen zodra er derden binnenkomen of aanwezig zijn.

4. Machtsverhoudingen tussen man en vrouw

Een andere theorie gaat in op de machtsverhouding tussen man en vrouw. Veel mannen worden geleerd ‘de baas’ te zijn in huis. Hen wordt aangeleerd om te domineren, zowel op sociaal- als economisch niveau. Mannen worden aangeleerd om te domineren ten opzichte van vrouwen. Deze dominantie legitimeert geweld.

Aangezien er ook sprake is van huiselijk geweld binnen homokoppels en lesbische stellen, is de bovenstaande stelling niet helemaal waterdicht. Daarnaast is er ook sprake situaties waarbij de vrouw de geweldpleger is.

Wat zijn de oorzaken van huiselijk geweld?Fotografie: Mindcoolness

 

5.  Factoren uit kinder/jeugdjaren

Het boek De partnermishandelaar gaat in op de  verklaring voor partnergeweld in de psychologie en meer bepaald in het bestaan van jeugdtrauma’s bij de mishandelaars. De volgende drie factoren dragen volgens de auteurs bij aan het ontstaan van een gewelddadige persoonlijkheid:

  • Gevoel van vernedering of schaamte

    Uit onderzoek blijkt dat veel mannelijke (huiselijk) geweldplegers in hun jeugdjaren geconfronteerd werden met gevoelens van schaamte en vernedering. Door vernederend en bestraffend gedrag wordt het gevoel van eigenwaarde aangetast. Kinderen krijgen hierdoor niet het gevoel dat hun ouders van hun houden.

    De emotionele vernedering gaat vaak gepaard met fysieke mishandeling. De combinatie van beide heeft vaak als gevolg dat het kind op latere leeftijd gewelddadig gedrag zullen vertonen.

  • Ontbreken van moederbinding

    Een grote afstand tussen moeder en kind roept verlatingsgevoelens op bij het kind. Wanneer hij later samen is met een vrouw, verwacht hij dezelfde eigenschappen als die van zijn moeder. Hij is net als bij zijn moeder, bang om zijn vrouw kwijt te raken. De frustratie die hieruit voortkomt, leidt vervolgens tot agressief gedrag.

  • Geweldvoorbeelden

    Zoals eerder vermeld, kan het meemaken van geweld binnen huiselijke kring in de jeugdjaren, van invloed zijn op later gedrag als volwassene. Overigens is het ook heel goed mogelijk dat mensen zich juist gaan afkeren tegen geweld en ervoor wegkruipen.

Hulp bij huiselijk geweld

Wanneer je te maken krijgt met huiselijk geweld of getuige bent van huiselijk geweld, is het verstandig om direct hulp te zoeken. Op Slachtofferwijzer.nl vind je organisaties die hulp kunnen bieden op praktischjuridischfinancieel en emotioneel vlak. Ook vind je hier veilige opvangplekken.